# Je eigen speech bij je pensioen: wat zeg je, met voorbeelden

Op je eigen afscheid bij je pensioen spreek je 3 tot 5 minuten. Reageer kort op wie er voor jou sprak, vertel één verhaal uit je loopbaan dat laat zien hoe het werk is veranderd of wat het voor je betekende, bedank collega's per groep in plaats van per naam, zeg wat je nu gaat doen en eindig met een toost. Een opsomming van al je functies laat je weg.

Door het Speaking Coach-team van Sodhera Intelligence. Bijgewerkt 2026-10-22. Source: https://www.orecci.com/speaking-coach/nl/speeches/retirement-speech/

## Jij spreekt als laatste

Op een Nederlandse afscheidsreceptie gaat het meestal zo: je leidinggevende of een directeur houdt een speech over jou, een collega leest misschien een gedicht voor of er is een filmpje, en dan krijg jij het woord. Dat betekent twee dingen:

- **Je hoeft je loopbaan niet zelf samen te vatten.** Dat hebben anderen net gedaan. Jij mag persoonlijker zijn.
- **Je begint met een reactie.** Op wat er net over je gezegd is, of op het cadeau. Dat breekt het ijs.

## De opbouw

| Deel | Wat je zegt | Tijd |
| --- | --- | --- |
| Reactie | Kort op de vorige spreker of het cadeau | 20–30 seconden |
| Eén verhaal | Een moment uit je loopbaan | 60–90 seconden |
| Wat je meeneemt | Wat het werk voor je betekende | 30–45 seconden |
| Bedanken | Per groep, met één of twee namen | 45–60 seconden |
| Wat nu | Je plannen, in een paar zinnen | 20–30 seconden |
| Toost | Op de collega's, of op het vervolg | 10 seconden |

Samen drie tot vijf minuten, ongeveer 400 tot 600 woorden. Na 38 jaar heb je stof voor een uur. De kunst is weglaten.

## Begin met een reactie

> **Voorbeeld:** "Dank je wel, Marjolein, voor die mooie woorden. Je hebt de faxmachine van 1994 heel netjes weggelaten, en daar ben ik je dankbaar voor."

Of op het cadeau:

> "Een e-bike. Jullie weten dus allemaal dat ik vanaf maandag geen enkel excuus meer heb om niet naar de kleinkinderen in Zwolle te fietsen."

Spontaan klinkt het pas als je het hebt voorbereid. Bedenk vooraf twee of drie mogelijke reacties, en kies ter plekke.

## Eén verhaal in plaats van je hele cv

Kies één moment dat iets zegt over jou, over je collega's of over hoe het werk veranderde. Goede kandidaten:

- **De eerste dag.** Wie je ontving, wat je dacht, wat er nu nog van over is.
- **Een crisis die je samen oploste.** De overstroming in het archief, de nacht voor de deadline, de stroomstoring tijdens de open dag.
- **Een verandering.** Van ponskaarten naar laptops, van papieren dossiers naar het nieuwe systeem dat niemand snapte.

> **Voorbeeld voor een leraar:** "Mijn eerste les in 1987 gaf ik aan 3 havo, op vrijdag het zesde uur. Een jongen achterin vroeg of ik de nieuwe stagiair was. Ik heb toen besloten dat ik ze nooit zou laten merken dat ik zenuwachtig was. Dat is 37 jaar gelukt. Vandaag niet, overigens."

> **Voorbeeld voor een verpleegkundige:** "Ik weet nog dat ik in mijn eerste nachtdienst om drie uur 's nachts bij een patiënt zat die niet kon slapen. We hebben een uur over duiven gepraat. Ik weet niets van duiven. Maar ik heb toen geleerd dat dit vak voor de helft bestaat uit gewoon gaan zitten."

## Bedanken zonder iemand te vergeten

Het grootste risico van een pensioenspeech is een lijst van dertig namen. Halverwege verliest de zaal de aandacht, en wie je toch vergeet, voelt zich gepasseerd. Bedank daarom per groep, en noem hooguit een paar namen die echt een verschil maakten.

> **Voorbeeld:** "Aan mijn collega's van de afdeling Vergunningen: jullie waren de reden dat ik op maandag graag kwam. Aan de mensen van de receptie, die al die jaren mijn pakketjes aannamen. En aan Henk, die me in 2003 heeft geleerd dat je een boze burger altijd eerst koffie aanbiedt."

Vergeet thuis niet: "En Ria, die al die jaren mijn verhalen over vergunningen heeft aangehoord. Vanaf nu hoor je ze gewoon de hele dag."

## Wat ga je doen?

Mensen willen het weten, maar houd het kort. Een of twee concrete plannen zijn genoeg: oppassen op de kleinkinderen, de moestuin, eindelijk die fietstocht naar Santiago. Een lichte grap mag: "Ria heeft al een lijstje gemaakt. Het is langer dan mijn takenlijst hier ooit was."

## Wat je liever niet doet

| Fout | Waarom het misgaat | Doe dit liever |
| --- | --- | --- |
| Al je functies en afdelingen opsommen | Saai, en je leidinggevende deed het net al | Eén verhaal |
| Oude irritaties of reorganisaties oprakelen | Je collega's moeten er maandag weer mee verder | Houd het positief of laat het weg |
| Dertig namen noemen | Je vergeet er altijd één | Per groep, enkele namen |
| Zonder einde ophouden ("…nou ja, dat was het wel") | Het applaus weet niet wanneer het moet beginnen | Eindig met een toost |
| Uit je hoofd willen spreken | Emotie maakt je geheugen onbetrouwbaar | Gewoon voorlezen, af en toe opkijken |

## Afsluiten met een toost

> "Ik wil jullie vragen je glas te pakken. Op dertig mooie jaren, en op iedereen die hier morgen weer gewoon om half negen moet beginnen. Proost!"

## Oefenen

Lees je speech een paar keer hardop en meet de tijd; de [calculator voor spreektijd](/speaking-coach/nl/tools/speech-length-calculator/) rekent je woorden om naar minuten. Oefen vooral het stuk waar je emotioneel van wordt, vaak het bedanken van je naaste collega's of je partner. Hoe vaker je het zegt, hoe beter je erdoorheen komt.

Wil je horen hoe je overkomt? Met de [gratis speechreview](/speaking-coach/nl/tools/free-speech-review/) zie je je tempo en stopwoordjes. In Speaking Coach houd je de speech hardop voor een AI-publiek en krijg je tips die citeren wat je zei, ook in het Nederlands.

## Veelgestelde vragen

### Hoe lang moet mijn speech bij mijn pensioen zijn?

Drie tot vijf minuten. Er spreken meestal al anderen over jou, en de borrel wacht. Korter is bijna altijd beter.

### Moet ik iedereen persoonlijk bedanken?

Nee. Bedank per groep en noem een paar mensen bij naam die echt verschil maakten. Iedereen anders spreek je persoonlijk tijdens de borrel.

### Wat zeg ik als ik niet blij weg ga?

Bedank de mensen met wie je graag werkte, vertel een verhaal waar je wel trots op bent en laat de rest weg. Een afscheid is niet het moment voor een evaluatie.

### Mag ik een grap maken over mijn baas of het bedrijf?

Een lichte, vriendelijke grap kan, als je zeker weet dat de persoon erom kan lachen. Laat grappen over beleid, reorganisaties of salaris achterwege.

### Wat als ik geen speech wil houden?

Dan zeg je een paar zinnen: dank je wel, één ding dat je gaat missen, en een toost. Dertig seconden is ook een afscheid.

---
Speaking Coach on the App Store: https://apps.apple.com/app/id6767124039
Speaking Coach on Google Play: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sodhera.speakingcoach