Moet ik een speech houden op mijn eigen afscheidsborrel?

Het is niet verplicht, maar als je leidinggevende iets over je zegt, wordt een reactie verwacht. Een paar zinnen met een bedankje en een toost is genoeg.

Hoe lang moet een afscheidsspeech bij een nieuwe baan zijn?

Twee tot drie minuten. Mensen staan, hebben een drankje in de hand en willen weer met elkaar praten.

Mag ik zeggen waar ik ga werken?

Ja, in één zin. Uitweiden over je nieuwe functie of salaris komt al snel over alsof je blij bent te vertrekken.

Wat als ik emotioneel word?

Pauzeer, neem een slok en ga verder. Lees je tekst gerust voor van een kaartje; niemand verwacht dat je hem uit je hoofd kent.

Stuur ik ook nog een afscheidsmail?

Dat is gebruikelijk voor collega's die er niet bij waren. Houd die net zo kort: bedankje, je laatste werkdag en hoe ze je kunnen bereiken.

Afscheidsspeech bij een nieuwe baan: wat zeg je op je borrel?

Hoe een afscheidsborrel meestal loopt

Vrijdagmiddag, half vijf, de kantine of het café om de hoek. Je leidinggevende tikt tegen een glas, zegt een paar woorden over jou en overhandigt een cadeau: een bos bloemen, een bon, soms een fotoboek waar het team stiekem aan heeft gewerkt. Daarna kijkt iedereen naar jou.

Dat moment duurt korter dan je denkt. Niemand verwacht een toespraak van tien minuten. Collega's staan met een biertje in de hand en willen vooral weten: ga je met een goed gevoel weg, en weet je nog wie wij zijn?

Een vertrek naar een andere baan is iets anders dan een pensioen. Je collega's werken maandag gewoon door, sommigen misschien met het gevoel dat jij het betere lot hebt getrokken. Daarom is de toon licht, dankbaar en kort. Ga je met pensioen, kijk dan bij de speech bij je pensioen; die mag persoonlijker en iets langer.

De opbouw in vijf stappen

Stap	Wat je zegt	Tijd
1. Reactie	Op de speech of het cadeau	15–20 seconden
2. Waarom je gaat	Eén zin, zonder kritiek	10–15 seconden
3. Eén herinnering	Een moment met dit team	40–60 seconden
4. Bedanken	Per groep, plus één of twee namen	30–45 seconden
5. Toost	Op het team	10 seconden

Samen twee tot drie minuten, zo'n 250 tot 400 woorden. Met de calculator voor spreektijd zie je hoe lang je tekst ongeveer duurt.

Stap voor stap, met voorbeeldzinnen

1. Reageer op wat er net gebeurde

"Dank je, Sanne. Ik had je gevraagd het kort te houden, en dat is je bijna gelukt."

"Een bon voor de Bijenkorf. Nu weten jullie dus allemaal dat ik vier jaar lang in hetzelfde vest op kantoor heb gezeten."

Bereid er twee voor, kies er ter plekke één. Dan klinkt het spontaan.

2. Waarom je weggaat, in één zin

Houd het bij jezelf. Niet: "Ik werd hier niet meer uitgedaagd." Wel:

"Er kwam een kans voorbij om dichter bij huis te werken, en na drie jaar files op de A12 heb ik ja gezegd."

"Ik ga iets nieuws proberen, en dat durf ik juist omdat ik hier zoveel heb geleerd."

Je nieuwe werkgever noemen mag, maar laat het daarbij. Vertel niet hoeveel beter het salaris is of hoe modern het kantoor daar is.

3. Eén herinnering die iedereen kent

Kies iets dat het team samen heeft meegemaakt, zodat de hele groep meelacht en niet alleen jouw directe buurman.

Voorbeeld voor iemand van de klantenservice: "Mijn eerste week hier viel precies samen met de storing van het nieuwe systeem. Ik dacht dat dit normaal was. Joost zei toen: 'Als je deze week overleeft, overleef je alles.' Hij had gelijk. Daarna voelde elke maandag als vakantie."

Voorbeeld voor een teamleider na acht jaar: "Ik weet nog dat we in 2020 met z'n twaalven in een Teams-call zaten om de jaarplanning te maken, de helft met een kind op schoot. Het was de chaotischste vergadering ooit, en de beste planning die we hebben gemaakt."

4. Bedanken zonder lijst

Per groep werkt beter dan dertig namen. Noem hooguit één of twee mensen die echt verschil maakten.

"Aan het team op de derde verdieping: dank voor de koffie, de taart op vrijdag en het geduld met mijn Excel-bestanden. En Fatima, die me in mijn eerste maand liet zien waar alles stond, inclusief de goede printer."

5. Een toost

"Pak je glas. Op jullie, op de derde verdieping, en op de printer die het nog steeds niet doet. Proost!"

Zo weet iedereen dat je klaar bent en kan het applaus beginnen.

Drie voorbeeldspeeches in het kort

Junior, na twee jaar: "Dank jullie wel voor de bloemen. Ik ben hier als stagiair binnengekomen en ga weg met een vaste plek in mijn hoofd voor elk van jullie. Ik ga in Rotterdam aan de slag bij een kleiner bureau. Ik ga vooral de vrijdagse lunch missen, en Mark z'n verhalen over zijn volkstuin. Op jullie!"

Na een lastige periode: Ga je weg na een reorganisatie of een conflict, zeg dan niets over de reden. Bedank de mensen met wie het wel goed ging en houd het kort: "Ik heb hier veel geleerd, vooral van jullie. Dank je wel, en tot ziens." Dertig seconden is genoeg.

Als je online vertrekt: Werk je vooral thuis en is je afscheid in een Teams-call, houd het nog korter. Zet je camera aan, kijk in de lens en sluit af met iets dat iedereen kan doen: "Steek je koffiemok even op. Op jullie."

Wat je liever niet zegt

Fout	Waarom het misgaat	Doe dit liever
Kritiek op het bedrijf of je leidinggevende	Je collega's blijven, en je referentie ook	Laat het weg, of zeg het in je exitgesprek
Opscheppen over je nieuwe baan	Klinkt alsof je blij bent hier weg te zijn	Eén zin over waar je heen gaat
Een lijst met alle namen	Je vergeet er altijd één	Per groep, één of twee namen
Een grap die alleen jij en één collega snappen	De rest staat er ongemakkelijk bij	Een herinnering die het hele team kent
Eindigen met "nou ja, dat was het eigenlijk"	Niemand weet of je klaar bent	Een toost

Het verschil met je sollicitatiegesprek: daar leg je uit waarom je vertrekt en mag je zeggen wat je zoekt. Op je borrel draait het om de mensen die achterblijven.

Oefenen

Lees je tekst drie keer hardop, met een timer. De herinnering is het stuk dat meestal te lang wordt. Let ook op stopwoordjes als "eh" en "zeg maar"; die sluipen erin zodra je gaat improviseren. Als je wilt oefenen met een publiek dat reageert, kun je de speech in Speaking Coach houden en daarna tips krijgen die citeren wat je zei, ook in het Nederlands.